TBMM Adalet Komisyonu tarafından kabul edilen ve "12. Yargı Paketi" olarak bilinen kanun teklifi, bu hafta Genel Kurul gündemine geliyor. Otuz maddelik pakette, mahkemelerin etkinliğini artırmayı amaçlayan geniş bir reform seti yer alıyor. Özellikle miras kalan gayrimenkuller, icra takipleri ve duruşma süreçleri bakımından getirilen yenilikler, hukuk dünyasında beklentileri yüksek tutmuş durumda.

Miras Kalan Taşınmazlarda Mirasçılara Öncelik

Paketteki en çok ilgi çeken madde, miras yoluyla edinilen taşınmazların satış usulüne ilişkin. Eski uygulamada, hissedarlar arasında anlaşmazlık çıktığında taşınmaz herkese açık ihalelerle piyasaya sürülüyordu. Bu yöntem, aile yadigarı niteliğindeki mülklerin gerçek değerinin yüzde 50'sine kadar düşük fiyatlarla üçüncü kişilerin eline geçmesine yol açıyordu.

Yeni düzenleme ile, tüm hissedarların miras yoluyla edinmiş olması şartıyla ilk açık artırma yalnızca mirasçılara açık tutulacak. Bu özel işlem her mülk için sadece bir kez uygulanacak. Böylece aile içi mülkler öncelikle kendi hissedarlar tarafından satın alınabilecek, yabancı alıcıların ucuza kapatması önlenecek. İlk artırmada teklif muhammen kıymetin en az yüzde 100'ü olmalı; ikinci artırmaya geçilirse bu oran yüzde 50'ye inebilecek.

Yargılama Süreçlerinin Hızlandırılması

Paketin ikinci önemli ayağı, mahkeme işlemlerini dijitalleştirme ve kısaltma üzerine odaklanıyor. Ön inceleme duruşmaları artık sesli ve görüntülü olarak uzaktan yapılabilecek, hukuk davalarında iki duruşma arasındaki süre kısaltılacak. Ayrıca yerleşik yargı uygulaması olan belirli idari uyuşmazlıklarda heyet yerine tek hakimle karar verme yoluna gidilecek.

İdare aleyhine verilen alacak kararları için yeni bir filtre getiriliyor: alacaklılar doğrudan icra dairesine gitmeden önce ilgili kamu kurumuna başvurmak zorunda kalacak. Bu adım, devlet tarafından ödenebilecek dosyaların gereksiz yere icraya taşınmasını ve icra dairelerinin iş yükünün artmasını önleyecek.

Bilirkişi Raporlarında Disiplin Yaptırımı

Davaların uzamasındaki en büyük engel olarak görülen bilirkişi raporları mercek altına alınıyor. Kanun teklifi ile davanın çözümü için gerekli olmadığı halde bilirkişi raporu talep eden hakim ve savcılar hakkında disiplin yaptırımı uygulanabilecek. Bu, gereksiz raporların azaltılmasını ve dava süreçlerinin hızlanmasını hedefliyor.

Noter belgeleri ise artık adli mercilere elektronik ortamda gönderilebilecek, bu da bürokrasinin dijitalleştirilmesine bir adım daha yaklaştırıyor.

Ceza Hukuku ve İnsan Hakları Düzenlemeleri

Pakette insan hakları alanında da kritik değişiklikler yer alıyor. İşkence, eziyet ve kamu görevlilerinin kötü muamele suçlarında Hükmün Açıklanmasının Geri Bırakılması (HAGB) kararı artık uygulanamayacak. Bu, söz konusu suçlar için daha sert cezai müeyyidelerin uygulanacağı anlamına geliyor.

Komisyon aşamasında eklenen bir önerge ile, kamuoyunda "IBAN Mağdurları" olarak bilinen dolandırıcılık mağdurlarına yönelik de düzenleme yapıldı. Türk Ceza Kanunu'nun 158. maddesinde yapılan değişiklik, banka hesap bilgilerinin kötüye kullanılması yoluyla işlenen dolandırıcılık suçlarında cezai sorumluluğu netleştirmeyi amaçlıyor.

Askerlik Mevzuatındaki Değişiklikler

Aynı hafta Genel Kurul'da ele alınacak ikinci kanun teklifi, Türk Silahlı Kuvvetleri'ne ilişkin düzenlemeleri içeriyor. Silahlı Kuvvetler'den ayrılan subaylar, istisnalar dışında muvazzaf olarak tekrar hizmete alınamayacak. Milli Savunma veya İçişleri bakanlıkları tarafından tıp ve diş hekimliği fakültelerinde okutularak subaylığa nasbedilen kişiler, yükümlülük sürelerini tamamlamadan ayrılırlarsa, bu süre boyunca mesleklerini icra edemeyecekler.

Ayrıca sözleşmeli erbaş ve er olarak en az yedi yıl hizmet veren ve nitelik belgesi olumlu olanlar, kamu kurumlarının infaz memuru, bekçi, orman muhafaza memuru, güvenlik görevlisi ve itfaiye eri gibi pozisyonlara atanabilecekler. Uzman erbaşlığa geçiş için ise fiziki yeterlilik testleri ve yazılı sınavlar şart koşulacak.